Bài toán cây trồng chuyển gien

Theo Thanhnien Online
 
Bài toán cây trồng chuyển gien (Kỳ 1)

19/09/2011 6:02

 
Đã có rất nhiều tranh cãi về lợi ích cũng như những nguy cơ tiềm ẩn của cây trồng biến đổi gien. Dù vậy, VN đã xác định tính cần thiết của cây trồng này trong việc đáp ứng nhu cầu lương thực, thực phẩm, thức ăn chăn nuôi trong nước ngày càng cao.

Giống ngô biến đổi gien đang được trồng khảo nghiệm trên diện rộng tại VN – Ảnh: Quang Duẩn

Không còn xa lạ

Cây trồng biến đổi gien là cây trồng được thay đổi vật liệu di truyền (DNA) bằng công nghệ sinh học hiện đại, còn gọi là công nghệ chuyển gien (GM). Thuốc lá là cây trồng GM kháng thuốc diệt cỏ đầu tiên đã được thử nghiệm trên đồng ruộng ở Mỹ và Pháp từ năm 1986. 10 năm sau, cây trồng GM được trồng thương mại đại trà. Về mặt lợi ích, cây trồng GM có thể góp phần đảm bảo an ninh lương thực và hạ giá thành lương thực trên giới thông qua việc tăng năng suất mùa vụ. Theo tính toán, thế giới cần phải sản xuất một lượng lương thực nhiều gấp đôi so với hiện nay để nuôi 8 tỉ người vào năm 2025, nhiều gấp 3 để nuôi 10 tỉ người vào năm 2050. Kỹ thuật tạo giống cổ điển kiểu lai hữu tính không còn khả năng tăng cao năng suất như trước đây mà chỉ còn tăng được 1,5% mỗi năm trong khi kỹ thuật biến đổi gien đã cho thấy khả năng tạo một bước nhảy vọt, không những trong việc tăng năng suất và chất lượng cây trồng mà còn bảo tồn đa dạng sinh học, giảm tác hại của các hoạt động nông nghiệp đối với môi trường, giảm tác hại của biến đổi khí hậu…

 

Lộ trình phát triển

Giai đoạn 2006 – 2010: thử nghiệm một số giống cây trồng GM trên đồng ruộng. Từ 2011 – 2015 đưa một số giống cây trồng GM (ngô, đậu tương và bông) vào sản xuất thương mại. Đến năm 2020, diện tích một số cây trồng GM (bông, ngô, đậu tương) đạt 30 – 50%.

(Quyết định 11/2006/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 12.1.2006)

TS Clive James – Chủ tịch, người sáng lập Dịch vụ quốc tế về tiếp thu các ứng dụng cây trồng GM trong nông nghiệp (ISAAA) – cho biết đến nay diện tích cây trồng GM như đậu tương, ngô, bông, cải dầu, đu đủ, cỏ linh lăng, củ cải đường… (tính lũy kế) đã vượt 1 tỉ ha. Theo ISAAA, trong số 29 nước trồng cây GM trong năm 2010 có 19 nước đang phát triển, chỉ có 10 nước công nghiệp. Ông James cho biết: “Từ năm 1996 đến năm 2009, cây trồng GM đã góp phần vào tính bền vững và sự biến đổi khí hậu bằng cách: sản lượng cây trồng ngày càng tăng và trị giá 65 tỉ USD, tạo môi trường tốt hơn với việc tiết kiệm 393 triệu tấn thuốc trừ sâu…”. 

Hiện Mỹ, Canada và các nước đang phát triển khu vực Mỹ La-tinh, châu Phi, châu Á ủng hộ việc sử dụng cây trồng GM. Riêng các nước châu Âu lúc đầu rất dè dặt đối với cây trồng này nhưng đến nay đã dần chấp nhận.

Những bước đầu tiên

VN hiện là một nước sản xuất, xuất khẩu nhiều nông sản nhưng có một nghịch lý là chúng ta vẫn đang nhập khẩu và lệ thuộc khá nhiều vào nguồn nguyên liệu nông sản từ các nước khác. Cụ thể, hằng năm VN vẫn phải nhập ngô, đậu tương cho chế biến thức ăn chăn nuôi; nhập bông vải cho dệt may… Hiện sản lượng ngô VN chỉ đứng mức khoảng 4 triệu tấn, trong khi nhu cầu sử dụng cho ngành chăn nuôi lên tới 5,5 triệu tấn. Vì vậy, mỗi năm chúng ta phải mất khoảng nửa tỉ USD để nhập khẩu ngô, chủ yếu làm nguyên liệu thức ăn chăn nuôi. Trong khi đó, 10 năm qua, diện tích đậu tương của nước ta mỗi năm một giảm vì năng suất quá thấp.

Theo Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi VN, năm 2010, VN nhập 2,76 triệu tấn đậu tương, trị giá 1,16 tỉ USD. Năm 2011, sản xuất đậu tương trong nước dự báo cao nhất chỉ đạt gần 300.000 tấn, đáp ứng 7,5% nhu cầu sản xuất thức ăn chăn nuôi. Chưa kể, nhu cầu đậu tương để sản xuất dầu đậu tương cho người cũng rất lớn. Việc phát triển cây trồng GM là giải pháp khả dĩ có thể giúp VN thoát khỏi tình trạng lệ thuộc vào nguồn nhập khẩu hiện nay. Hiện VN đang trong giai đoạn khảo nghiệm trên diện rộng các giống ngô GM trên đồng ruộng. Nếu thuận lợi, năm 2012 nông dân mới có thể trồng đại trà giống ngô này.

TS Lê Huy Hàm – Viện trưởng Viện Di truyền nông nghiệp (Bộ NN-PTNT) – nói rằng VN là nước nông nghiệp nhưng trong tương lai sẽ phải đối mặt với những thách thức về an ninh lương thực. Theo dự báo, dân số nước ta vào năm 2020 là 100 triệu người và năm 2050 lên tới 130 triệu nên sản lượng ngũ cốc phải đạt được vào năm 2020 là 50 triệu tấn và năm 2050 là 80 triệu tấn. Trong khi đó, hiện nay mỗi năm chúng ta vẫn phải nhập khẩu 1 triệu tấn ngô, 2 triệu tấn đỗ tương để phục vụ sản xuất thức ăn chăn nuôi; diện tích đất nông nghiệp đang bị thu hẹp dần, biến đổi khí hậu và nước biển dâng sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp. Trong bối cảnh này, ứng dụng GM đang là một trong những hướng đi để tăng năng suất cây trồng.

Quang Duẩn – Quang Thuần

http://www.thanhnien.com.vn/Pages/20110919/Bai-toan-cay-trong-chuyen-gien-Ky-2-Viet-Nam-can-manh-dan-hon.aspx

Bài toán cây trồng chuyển gien – (Kỳ 2): Việt Nam cần mạnh dạn hơn

19/09/2011 23:46

 
VN đã chấp nhận và áp dụng công nghệ biến đổi gien (GM) vào sản xuất nông nghiệp. Vì vậy, chúng ta cần mạnh dạn hơn trong việc đưa cây trồng này vào sản xuất đại trà.

Những kết quả đầu tiên

Ông Phạm Văn Toản – nguyên Chánh văn phòng Chương trình công nghệ sinh học của Bộ NN-PTNT, phân tích: “Thế giới đã có lịch sử trồng và sử dụng sản phẩm (SP) biến đổi gien trên một chục năm và khoảng 350 triệu người đã sử dụng sản phẩm GM nhưng đến nay chưa từng ghi nhận bất kỳ một bằng chứng nào cho thấy cây trồng GM và SP của nó không an toàn đối với đa dạng sinh học, sức khỏe con người và vật nuôi. Đây là cơ sở thực tế để chúng ta tin tưởng công nghệ này an toàn”. Việc chúng ta mới chỉ đạt được những kết quả nghiên cứu, phát triển rất khiêm tốn trong lĩnh vực này, theo PGS-TS Nguyễn Tấn Hinh – Vụ phó Vụ Khoa học công nghệ và môi trường (Bộ NN-PTNT), là do chúng ta chậm và chưa xây dựng hoàn chỉnh cơ sở pháp lý cho việc nghiên cứu, khảo nghiệm, công nhận, trồng đại trà và sử dụng SP cây trồng GM ở VN (năm 2010 Chính phủ mới ban hành Nghị định số 69 về an toàn sinh học đối với sinh vật GM). Theo TS Lê Huy Hàm – Viện trưởng Viện Di truyền, hiện chúng ta vẫn chưa có quy chế đánh giá an toàn thức ăn chăn nuôi và SP sinh vật GM làm thức ăn cho người.

 


Nghiên cứu công nghệ sinh học biến đổi gien trong phòng thí nghiệm – Ảnh: Quang Thuần

 

Theo thông tin từ PGS-TS Nguyễn Tấn Hinh, các nhà khoa học trong nước đang nghiên cứu tạo giống bông và đậu tương GM nhưng đây là quá trình phức tạp, trải qua nhiều công đoạn và mất rất nhiều thời gian. Chúng ta cũng đang khuyến khích các tổ chức, công ty nước ngoài đưa giống vào sản xuất với cơ chế tương tự như đối với giống ngô đang được áp dụng. Vụ đông năm 2010, các cơ quan chức năng đã tiến hành trồng khảo nghiệm ngô GM trên diện hẹp tại trạm thực nghiệm H.Tân Thành (Bà Rịa – Vũng Tàu) và Trạm thực nghiệm cây trồng GM Văn Giang (Hưng Yên). Hiện tại đã bước vào những công đoạn cuối cùng của đợt khảo nghiệm 7 giống ngô GM kháng sâu đục thân, chống chịu thuốc trừ cỏ, kháng sâu bộ cánh vảy của 3 công ty nước ngoài Sygenta VN, Dekald và Pioneer Hi – bred VN tại 12 điểm thuộc các tỉnh: Đắk Lắk, Đồng Nai, Hưng Yên, Bà Rịa – Vũng Tàu, Sơn La, Vĩnh Phúc, Nghệ An. Trong tháng 9 này, tất cả các ruộng ngô khảo nghiệm diện rộng sẽ được thu hoạch hết.

 

 
Có thể cho phép trồng đại trà?

Các đơn vị thực hiện khảo nghiệm đang hoàn tất hồ sơ báo cáo, trình Hội đồng An toàn sinh học của Bộ NN-PTNT xem xét, đánh giá, cấp chứng nhận an toàn về sinh thái và môi trường cho 7 giống ngô GM. Nếu vượt qua “cửa ải” này, hồ sơ sẽ được trình lên Hội đồng An toàn sinh học quốc gia do Bộ Tài nguyên – Môi trường chủ trì xem xét, đưa ra quyết định cuối cùng về việc có cho phép trồng đại trà các giống ngô GM đã khảo nghiệm hay không. “Nếu sớm, năm 2012, VN mới trồng giống ngô GM rộng rãi trên đồng ruộng”, TS Lê Huy Hàm cho biết.

 

 

TS Lê Huy Hàm cho biết: “Kết quả bước đầu cho thấy, khả năng kháng sâu của ngô khảo nghiệm tốt đến mức trên tuyệt vời. Tại điểm khảo nghiệm trên đất Vĩnh Phúc – nơi áp lực sâu rất lớn, cây ngô GM cho năng suất tăng 30 – 60% so với giống ngô thông thường người dân vẫn đang trồng. Khả năng kháng thuốc diệt cỏ của giống ngô GM trồng ở Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) rất tốt, cỏ không mọc được, năng suất ngô tăng đáng kể. Các quần thể sinh học tại khu vực khảo nghiệm không có sự khác biệt với các cánh đồng ngô bình thường, chưa phát hiện được bất kỳ dấu hiệu ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường và đa dạng sinh học”.

Cần được ủng hộ mạnh mẽ

Việc ứng dụng công nghệ GM trên cây trồng gần đây đã được lãnh đạo Bộ NN-PTNT và các nhà khoa học ủng hộ mạnh mẽ. Bộ trưởng Cao Đức Phát khẳng định: “Cây trồng GM là thành tựu khoa học đã được áp dụng rộng rãi và thành công trên thế giới với diện tích ngày càng tăng nhanh. Vì vậy, VN cần tiếp thu nhanh thành tựu khoa học này để ứng dụng vào sản xuất, tạo bước phát triển mới trong nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất cây trồng. Bộ NN-PTNT hoan nghênh các công ty quốc tế đưa giống GM vào khảo nghiệm tại VN để tiến đến công nhận, đưa vào sản xuất đại trà”.

Theo TS Lê Huy Hàm: “Nghiên cứu về cây trồng GM rất phức tạp, nó bao gồm tổng hợp của rất nhiều công nghệ. Các nước trên thế giới phải mất 7 – 10 năm và bỏ ra từ 50 – 100 triệu USD mới tạo ra được một giống cây trồng GM trên cơ sở hạ tầng khoa học rất tốt. Vì thế, chúng ta phải tiếp cận đa ngành, có lộ trình và bước đi thích hợp trong việc tiếp cận và ứng dụng công nghệ này”.

Quang Duẩn

Speak Your Mind

Sơn Epoxy